Mroczek z Grodkowa

 

Syn Przecława. Imię wydaje się agnatyczne, gdyż powtarza się bardzo często u Grzymałów wielkopolskich. W rodzie Pogorzelów występuje jednak tylko raz.

W źródłach widoczny od 1234 r. Pierwsze jego wystąpienia dotyczyły transakcji majątkowych i gospodarskich. Od 1243 r. występował przy Bolesławie Rogatce, jako jego kasztelan Krosna, a następnie Ryczyna. Po podziale Śląska związał się z Henrykiem III, u boku którego utrzymał urząd kasztelana ryczyńskiego (1250-1253). Związek z Henrykiem III wynikał, jak się wydaje, z konfliktu z Bolesławem Rogatką: książę ten w tym samym czasie pozbawił brata Mroczka, Gerlacha, prepozytury lubuskiej. Z Henrykiem III Mroczek jednak również popadł w konflikt. 4.VI.1254 r. jest poświadczony we Wrocławiu wiec poświęcony "uwolnieniu komesa Mroczka". Mroczek uwięziony został najpewniej przez samego Henryka III, zniknął bowiem odtąd z dworu wrocławskiego, przenosząc się na Opolszczyznę (w tym samym czasie podobną emigrację przeżył także jego brat stryjeczny Bogusław). 14.IV.1258 r. występował już u boku księcia opolskiego Władysława jako jego palatyn. Z urzędem tym poświadczony jest jeszcze 9.III.1269 r. i piastował go zapewne aż do śmierci. Zdaje się, że pojednał się z Henrykiem III i wrócił do swych dóbr w księstwie wrocławskim - w 1264 r. wystawił dokument w Grodkowie, tytułując się "komesem z Grodkowa" - ale nie wrócił już do działalności publicznej. Kolejne wystąpienia dotyczyły głównie aktywności ekonomicznej Mroczka lub procesów z cystersami z Kamieńca. Żył jeszcze 18.XI.1270 r. kiedy to cystersi pozwali chłopów comitas Mrocziconis i jego syna o niezapłacone dziesięciny, a przypuszczalnie nawet w 1271 r., kiedy to mamy wzmiankę o sołtysie de antiquo Grodcov Mrocziconis. Nekrolog kamieniecki notuje jego śmierć 5 czerwca, tytułując go wciąż kasztelanem Ryczyna.

Główną siedzibą Mroczka był Grodków, skąd pisał się w 1264 r. Niewątpliwie było to dziedzictwo po ojcu. W okolicy tej prowadził intensywną akcję osadniczą (Stary i Nowy Grodków, Drogocina) i najpewniej przed 1250 r. założył miasto w Grodkowie, przejęte następnie - w związku ze wspomnianym konfliktem - przez księcia. Również po ojcu dziedziczył wraz z bratem Gerlachem Sulęcin, który lokował na prawie niemieckim, a w 1244 r. nadał templariuszom. Mroczek miał też Baumgarten (Braszowice koło Kamieńca) a także pewne wsie pod Niemczą , należące do pierwotnego uposażenia Kamieńca. Do Mroczka należały też już zapewne sąsiednie Haberdorf (Owiesno) i Rosomanka, z których potem pisali się synowie. Wiadomo, że kupił a następnie sprzedał las Rudno w okolicy Henrykowa. Przypuszczalnie do niego należały Będlowice, poświadczone w 1251 r. jako posiadłość jego podkomorzego Mikołaja - co skądinąd potwierdza, że Mroczek utrzymywał własny dwór. W opolskim okresie swego życia wziął od opactwa w Rudzie w dożywotnią dzierżawę Stanice wraz z kluczem dóbr, które miał zagospodarować i rzeczywiście dokonywał tam lokacji. Wzmianki te tworzą wyjątkowo jak dla tego okresu bogaty obraz aktywności ekonomicznej możnego, zaangażowanego też szczególnie w przedsięwzięcia lokacyjne.

Przy dokumentach z 1244 i 1262 r. zachowały się odciski pieczęci Mroczka z wyobrażeniem herbu Grzymała.

Dziećmi Mroczka byli: Jarosław, Przecław, Wincenty a zapewne także Markward oraz nieznana z imienia córka.

 

Opracowane na podstawie tekstu z książki: "Rodowód Pogorzelów" Tomasz Jurek wyd. Kraków 2005

(książka w posiadaniu autora strony)

 

##########

 

Karl Friedrich Sommer

Karl Friedrich Adolph Sommer ( 1824 - 1903)

Od 1854 r. adwokat i notariusz w Grodkowie. Ojciec Karla Roberta

 

 

 

 

##########

 

 

 

 

Josef Kraicziczek

 

Urodził się 20 lutego 1879 r.

 

Prawnik - studia kończy w Wiedniu.

Służba wojskowa w wojsku austriackim.

Burmistrz Grodkowa (Grottkau) w latach 1912 - 1924.

Podpis Dr Kraicziczka widnieje na pieniądzach zastępczych (tzw. "notgeldy") emitowanych w Grodkowie.

 

 

 

Zmarł 14 kwietnia (?) 1925 r.

Pochowany na grodkowskim cmentarzu - główna aleja, po lewej stronie, blisko bramy głównej.

Miejsce zgonu nie potwierdzone - brak wpisu w zachowanych księgach zgonu Grodkowa z lat 1923-26.

 

 

skany rodzinnych fotografii udostepnione przez wnuczkę J. Kraicziczka

fot. współczesne: Marta Wąsińska

 

 

 

##########

 

 

 

Paul Peikert

 

Urodził się 1 października 1884 r. w Langendorf (obecnie Bodzanów k. Głuchołaz). Był synem stolarza. Po ukończeniu nauki w gimnazjum odbył studia teologiczne we Wrocławiu. 20 czerwca 1910 otrzymał święcenia kapłańskie i został skierowany do Wiązowa (k. Strzelina), gdzie ponad rok był wikarym w tamtejszej parafii.

W latach 1916 - 1918 sprawował posługę duszpasterską w zakładzie wychowawczym w Grottkau - Klein Neudorf (Grodków - Nowa Wieś Mała).

Kolejne lata spędził w Wałbrzychu. W roku 1932 został wybrany na proboszcza parafii św. Maurycego we Wrocławiu.

Pod koniec oblężenia Wrocławia w 1945 roku pozostał w  parafii sam, skrupulatnie spisując w swoim dzienniku kolejne dni nalotów, ostrzeliwań,  wyburzeń i pożarów. Jego  kronika, wydana po wojnie drukiem, stała się cennym dokumentem źródłowym, pozwalającym odtworzyć przebieg oblężenia.

Zmarł 18 sierpnia 1949 r. w Bredenborn, w Westfalii.

 

(podziękowanie dla p. Janiny Podgórnej za informację o ks. P. Peikert)

 

##########